Łuszczyca, czyli co?

Dlaczego łuszczyca występuje głównie w krajach wysoko uprzemysłowionych, a znacznie rzadziej na obszarach uboższych, o mniejszym stopniu ingerencji współczesnej cywilizacji? Jest prawdziwą rzadkością w społecznościach Dalekiego Wschodu, Afryki Zachodniej, Indian Ameryki Północnej i Południowej czy Eskimosów, natomiast dwóch lub nawet trzech na stu mieszkańców USA czy Europy jest nią dotkniętych, a niemal co dziesiąty pacjent dermatologiczny to pacjent z łuszczycą.

Dlaczego do dzisiaj nie znamy skutecznego leku, pozwalającego na całkowite wyleczenie pacjenta? Nawrotowy charakter choroby, rozmaitość objawów, okresy remisji przeplatane z nawrotami, utrudniają skuteczną kurację. Zwłaszcza, że do dzisiaj nie znamy przyczyn tej trudnej choroby. Mimo wielu niepowodzeń, badania trwają.
Psoriasis - łacińska nazwa choroby pochodzi od greckiego słowa psora, czyli świąd. Jest niezakaźna i niezłośliwa, lecz nie jest "wynalazkiem" naszych czasów. Objawy zidentyfikowane przez specjalistów, jako łuszczyca, opisał około 2.400 lat temu Hipokrates. Przez tysiąclecia i stulecia często mylono ją z trądem a chorych kierowano do zamkniętych leprozoriów! Łączona z innymi stanami zapalnymi skóry, została opisana jako całkiem odrębne schorzenie dopiero około 200 lat temu. Od tego czasu wiele się zmieniło.
Grupa amerykańskich naukowców pod kierunkiem Johna DiGiovanniego uzyskała mysi model łuszczycy. To wielki krok na drodze do sukcesu, bowiem u ludzi, podobnie jak u myszy, za przyspieszenie procesów wymiany naskórka odpowiedzialne jest białko kodowane przez gen Stat3. Mysia łuszczyca poddaje się leczeniu przy pomocy specjalnie spreparowanych cząsteczek DNA, czy podobnie będzie z tą, która występuje u ludzi? Naukowcy umieją nie tylko zahamować, ale i wyleczyć myszy. Dzięki nim jesteśmy coraz bliżej upragnionego, skutecznego leku.

Jakie są przyczyny powstawania łuszczycy? Dermatologia upatruje przyczyn w czynnikach genetycznych oraz w okresowych osłabieniach odporności organizmu. Wielkie znaczenie przypisuje się chorobom (cukrzyca, dna moczanowa), infekcjom, zarówno bakteryjnym jak i wirusowym czy grzybiczym, a także życiu w stresie, zwłaszcza silnym i długotrwałym, oraz sposobowi odżywiania. Spożywanie znacznych ilości tłuszczu zwierzęcego, używki i alkohol sprzyjają powstawaniu i nawrotom łuszczycy. Mogą się do tego przyczynić także niektóre leki czy np. urazy mechaniczne otarcia, skaleczenia, blizny, oparzenia a nawet ukłucia po szczepieniach wówczas objawy łuszczycy pojawiają się w miejscu urazu. Takim miejscem mogą być też obszary ciała, narażone na urazy (np. stopy, dłonie, kolana i łokcie, miejsca pod stale noszonym paskiem od zegarka itp.).
Jeśli chodzi o łuszczycę zwyczajną, typ I, czyli młodzieńczy, ujawnia się zazwyczaj między 10 a 30 rokiem życia, a typ II łuszczyca dorosłych po 40 roku życia.
Typ I często jest łączony z obciążeniami genetycznymi schorzenie często występuje u innych członków rodziny. Jeśli jedno z rodziców cierpi na łuszczycę, dziecko ma duże szanse, że choroba ujawni się i u niego, zaś kiedy chorych jest oboje rodziców prawdopodobieństwo rośnie niemal trzykrotnie. Jeszcze wyższe bywa u bliźniąt jednojajowych w przypadku, gdy choroba zaatakuje jedno z nich. Wiadomo, że fakt posiadania genów, uważanych za odpowiedzialne za tę chorobę nie oznacza, że u ich posiadacza wystąpią objawy łuszczycy. Stwierdzono, że można je mieć i nigdy na nią nie cierpieć zaś objawy mogą się pojawiać np. u dziadków i u wnuczka, omijając pokolenie rodziców.
Typ II ma zwykle przebieg łagodniejszy a zmiany skórne nie są ani tak rozległe ani tak dokuczliwe, a przyczyną zwykle bywa infekcja (angina, ostre choroby wirusowe), przyjmowanie niektórych leków i inne.

Nowe komórki naskórka u chorego na łuszczycę wytwarzają się dziesięciokrotnie szybciej, niż powinny, tworząc łuszczącą się powierzchnię na wyraźnie wyodrębnionych miejscach barwy czerwonej, różowej lub czerwonobrunatnej. Drapanie ich sprawia, że pojawia się krwawienie a stan zapalny może być dotkliwie bolesny. Ale nie zawsze tak bywa.
Wykwity są początkowo niewielkie, kilkumilimetrowe, potem mogą się powiększać, nawet znacznie, a nawet zlewać w wielkie obszary zmian łuszczycowych. Zdarza się, że gdy wykwit się rozlewa, w jego części środkowej zmiany ustępują tak, że przybiera on kształt obrączkowaty.
Warto podkreślić, że współczesna medycyna wyróżnia wiele odmian łuszczycy, między innymi odmiana wysiękowa, brodawkująca, brudźcowa, krostkowa, uogólniona, czy szczególnie ciężka stawowa, która może doprowadzić pacjenta do trwałego inwalidztwa. Ich objawy, choć podobne, nie są identyczne, w różny też sposób reagują na leczenie. Chorzy zwykle zauważają wyraźne ustępowanie objawów w miesiącach letnich, a w każdym momencie choroba może ustąpić samoistnie, nawet po wielu latach, pozostawiając czasami przebarwienia w miejscu, w którym na skórze były kiedyś wykwity.

Łuszczyca narządów płciowych i odbytu nie tylko jest bardzo trudna do leczenia ale też niekiedy całkowicie uniemożliwia współżycie płciowe.
Wbrew obawom wielu pacjentów, łuszczyca skóry owłosionej nie powoduje bezpośrednio wypadania włosów, ich utrata jest skutkiem mechanicznego drażnienia przy drapaniu oraz innych zaburzeń.
Przykre zmiany paznokciowe mogą pojawiać się w każdej postaci łuszczycy skórnej. W wyniku nieprawidłowego rogowacenia, na powierzchni paznokci pojawiają się bruzdy i ciemniejsze przebarwienia. W późniejszym stadium paznokcie mogą się stawać kruche, matowe, rozwarstwione i znacznie zgrubiałe. Podobne objawy może dawać grzybica paznokci i wykluczyć ją może tylko specjalistyczne badanie.

Przykre zmiany paznokciowe mogą pojawiać się w każdej postaci łuszczycy skórnej. W wyniku nieprawidłowego rogowacenia, na powierzchni paznokci pojawiają się bruzdy i ciemniejsze przebarwienia. W późniejszym stadium paznokcie mogą się stawać kruche, matowe, rozwarstwione i znacznie zgrubiałe. Podobne objawy może dawać grzybica paznokci i wykluczyć ją może tylko specjalistyczne badanie.
Fototerapia polega na naświetlaniu światłem ultrafioletowym kilka razy w tygodniu. Kuracja trwa wiele tygodni i może być łączona z różnymi miejscowymi metodami leczenia łuszczycy. Należy pamiętać o możliwych skutkach ubocznych: wysuszeniu i oparzeniach skóry a w bardzo rzadkich przypadkach ryzyku raka skóry. Podobne skutki uboczne niesie za sobą fotochemioterapia, łącząca naświetlania z uprzednim podawaniem leku światłouczulajacego. Terapii tej nie zaleca się u młodzieży a także u chorych z innymi problemami zdrowotnymi, w tym chorobami układu krążenia a także wątroby lub nerek. Fotochemioterapia czasami powoduje wtórne nasilenie objawów.
Cyklosporyna, retinoidy i inne leki przeciwłuszczycowe ciągle nie przynoszą zadowalających rezultatów i wiele laboratoriów na całym świecie pracuje nad naprawdę skutecznym, dobrze tolerowanym lekiem na łuszczycę. Niestety, dotychczas nie uzyskano radykalnych rozwiązań. Można się spodziewać że ten, kto to osiągnie, dostanie nagrodę Nobla w medycynie.
Leki ziołowe często dają jedynie ulgę, jednak są wśród nich preparaty bardziej złożone, wzbogacone o minerały, mikroelementy i inne składniki, które przynoszą zdumiewająco dobre rezultaty. Ich skuteczność zależy w wielkim stopniu od typu łuszczycy, nasilenia zmian, ogólnego stanu zdrowia chorego, a przede wszystkim od skrupulatności i systematycznego, ścisłego przestrzegania zaleceń lekarza.

W terapii łuszczycy stosuje się także witaminy, pasty, maści (mocznikową, salicylową, solankową, dziegcie i in.), antybiotyki czy leki biologiczne, jednak jest to leczenie objawów tej przewlekłej choroby i zmniejszanie dolegliwości oraz skutków ubocznych. Pacjenci poddają się kuracjom, nawet nieprzyjemnym, z wielką determinacją, niekiedy bowiem np. maści nie tylko maja wyjątkowo przykry zapach ale też brudzą i plamią trwale ubranie czy pościel, zaś inne metody mogą powodować działania uboczne.
Kontrowersyjne są sterydy, z uwagi na działania uboczne oraz dlatego, że ich stosowanie (wyłącznie pod kontrolą lekarza!) może powodować wzrost oporności na kurację i częste nawroty choroby. Preparatów sterydowych nie należy stosować na twarz!
Kobiety powinny pamiętać, że wiele leków stosowanych podczas leczenia łuszczycy może powodować wady płodu, dlatego nie należy zachodzić w ciążę podczas kuracji ani tuż po niej. Nie dotyczy to jednak preparatów i maści mineralnych, ziołowych i innych tzw. naturalnych, które w takiej sytuacji można stosować bezpiecznie, choć również pod kontrolą lekarza dermatologa, który po dokładnym zbadaniu i postawieniu diagnozy dobiera specjalny zestaw preparatów i przekazuje pacjentce czy pacjentowi precyzyjne zalecenia, jak go stosować.
Niektórym pomaga leczenie klimatyczne czy kąpiele, na przykład siarkowe. W Polsce ośrodkiem chętnie odwiedzanym przez chorych na łuszczycę jest m. in. Miejscowość uzdrowiskowo-sanatoryjna, Busko Zdrój.

Ważne, by chorzy szukali różnych dróg wyjścia z choroby, nie poddawali się zwątpieniu czy depresji. Wiele zła czyni podejście do leczenia typu "Goździkowa poleciła" bądź nie poleciła. Na forach internetowych aż się roi od tego typu "wymiany doświadczeń". Wśród naprawdę cennych rad i doświadczeń innych chorych łatwo obdarzyć zbyt wielkim zaufaniem całkowicie nieznane osoby, spotykane tylko w Internecie, i rezygnować z kuracji, która, choć komuś nie pomogła, innym przyniosła wielką ulgę i ustąpienie objawów na długi czas.
Przy każdej kuracji ważne jest, by zachować dietę niskotłuszczową. Należy pilnie dbać o higienę, unikać urazów, infekcji, stresu i innych czynników, które powodują nie tylko powstawanie, lecz i nasilenie objawów a co za tym idzie pogarszanie stanu chorego. Alkohol, niektóre leki np. ibuprom i inne niesteroidowe leki przeciwzapalne, B-Blokery, detergenty i chemikalia, w tym wiele kosmetyków i środki konserwujące żywność oraz sztuczne barwniki, sprzyjają nasilaniu objawów łuszczycy.
Ważne, by nigdy nie zdrapywać łusek, nie szczotkować chorej skóry głowy, nie podrażniać wykwitów.
Lekarze innych specjalności powinni być zawsze informowani, że pacjent choruje na łuszczycę; to pozwoli im uwzględnić zagrożenia przy doborze leków na inne schorzenia i zapobiec pogorszeniu łuszczycy.
Wymianie doświadczeń służą rozmaite stowarzyszenia oraz Europejska Federacja Chorych na Łuszczycę (EUROPSO), działająca także w Polsce. To obrazuje, jak powszechne jest to przewlekłe schorzenie i jak kłopotliwe jest jego leczenie.
Międzynarodowy Dzień Łuszczycy (Word Psoriasis Day) ustanowiony jest na 29 października i obchodzony także w Polsce. Dzięki temu zwraca się uwagę na tę chorobę i szerzy rzetelną wiedzę na jej temat.

Derma - MED

• Łuszczyca
• Metoda leczenia
• Najczęściej zadawane pytania
• Historia leczenia
• PACIENT I
• PACIENT II
• PACIENT III
• Biblioteka
• Audycja

• Dermatologia ogólna
• Najczęściej zadawane pytania
• Biblioteka

Prokto - MED Uro - MED Estetic - MED